O le osteoporosis o se faʻamaʻi tumau e faʻailoaina i le faʻaitiitia o le mafiafia o ponaivi ma le faʻateleina o le lamatiaga o gau o ponaivi e aʻafia ai le toʻatele o tagata. O ponaivi vaivai e fesoʻotaʻi ma le osteoporosis e mafai ona aʻafia tele ai le tulaga lelei o le olaga ma le tutoʻatasi o se tagata. E ui o le osteoporosis e masani ona manatu o se faʻamaʻi e aʻafia ai tagata matutua, o le malamalama i mafuaʻaga autu o le osteoporosis e taua tele i le puipuia o lona tupu mai poʻo le puleaina lelei.
Osteoporosis, o lona uiga moni lava o "ponaivi e tumu i pu," e fa'ailoaina i le leiloa o le mafiafia ma le mamafa o ponaivi. E masani lava, e fa'aumatia pea e le tino le ponaivi tuai ma sui i ai i ponaivi fou. I tagata e maua i le osteoporosis, e sili atu le saoasaoa o le leiloa o ponaivi nai lo le saoasaoa o le fausiaina o ponaivi, ma i'u ai ina vaivai ponaivi.
Osteoporosis e aʻafia ai le tele o fafine ma e tele lava ina aʻafia ai tagata matutua, ae e mafai foʻi ona aʻafia ai aliʻi ma talavou.
E taua tele le puipuia ma le vave iloa o le osteoporosis. O le tausia o se olaga soifua maloloina, e aofia ai se taumafa paleni e tele ai le calcium ma le vaitamini D, faamalositino masani, ma le aloese mai le ulaula tapaa ma le soona inu ava malosi, e mafai ona fesoasoani e faaitiitia ai lou lamatiaga o le osteoporosis.
O minerale e manaʻomia mo le fausiaina o ponaivi o le calcium ma le phosphorus. O le calcium o se tasi o mea autu e fausia ai ponaivi, e maua ai le malosi ma le maʻaʻa. O le phosphorus o le minerale lona lua e sili ona taua i ponaivi. Faatasi ai ma le calcium, e fausia ai masima minerale o ponaivi, lea e fesoasoani i le fausiaina ma le tausiga o ponaivi.
O le kalisiu o le meaʻai autū lea mo ponaivi, lea e maua ai le malosi ma le maʻaʻa. O ponaivi o le puna sili lea ona tāua o le kalisiu i le tino o le tagata. A manaʻomia e le tino le kalisiu, e mafai e ponaivi ona faʻasaʻoloto ni ioni kalisiu e faʻafetaui ai isi manaʻoga faʻaletino. Afai e le lava le kalisiu e 'ai pe le lava le kalisiu e mitiia e le tino mai meaʻai, e ono aʻafia ai le fausiaina o ponaivi ma aano o ponaivi. O le iʻuga, e ono vaivai ponaivi, ma iʻu ai ina vaivai ponaivi ma faigofie ona gaui.
O mea nei e mafua ai le osteoporosis
●Tausaga ma Itupa: A o tatou matutua, e vave ona mou atu le mamafa o ponaivi i o tatou tino nai lo le mafai ona toe fausia, ma iu ai ina faasolosolo malie ona faaitiitia le mamafa o ponaivi. O lenei faaitiitia e sili atu ona iloga i tamaitai, aemaise lava i le taimi o le menopause, pe a pa'ū le maualuga o le estrogen.
●Suiga o hormones: E vave ona pa'ū le maualuga o le estrogen i fafine i le taimi o le menopause, lea e fa'avavevave ai le gau o ponaivi. O le fa'aitiitia o le maualuga o le estrogen, o se hormone e fesoasoani e fa'atumauina le mafiafia o ponaivi, e mafai ona o'o atu ai i le osteoporosis i fafine ua uma le menopause.
●Le lava o mea'ai: O le le lava o le calcium ma le vaitamini D e mafai ona matuā fa'aleagaina ai le soifua maloloina o ponaivi ma fa'ateleina ai le lamatiaga o le osteoporosis.
●Faiga o le Soifuaga: Le lava o gaioiga faaletino ma faamalositino e tauave ai le mamafa, le lava o le calcium ma le vaitamini D e 'ai, le tele o le ava malosi, ulaula tapaa, faaaogaina o nisi fualaau faasaina mo se taimi umi (e pei o corticosteroids (prednisone)).
●Fa'ama'i tumau: O nisi fa'ama'i, e pei o le gugu ma le fa'ama'i mumū o le manava, e mafai ona fa'ateleina ai le lamatiaga o le maua i le osteoporosis.
●Talafaasolopito o le Aiga: O le i ai o se talafaasolopito o le aiga o le osteoporosis e faateleina ai ou avanoa e maua ai le faamai.
E ui o le osteoporosis e lē o se fa'ama'i e masani ona a'afia ai, ae e mafai ona alia'e mai i ni fa'ailoga e mafai ona va'aia. E masani ona pa'u le umi ma le tua punou i le aluga o taimi, e masani ona ta'ua o le "queen hunchback". E ono tupu le tiga o le tua po'o le tiga mai se gau o le tuasivi.
O le isi fa'ailoga autū o le fa'ateleina lea o gau o ponaivi, aemaise lava i tapulima, suilapalapa ma le ivi tuasivi. E mafai ona tupu nei gau e tusa lava pe mai ni pa'ū laiti pe feto'ai ma e mafai ona fa'aleagaina tele ai le gaoioi o se tagata ma le tulaga lelei o le olaga.
O le pa'ū o le mamafa, leai o se fia 'ai, ma le vaivai o ni fa'ailoga fo'i ia e ono fa'aalia ai le osteoporosis.
I se aotelega, o le tuufaatasia o mea faaopoopo o le calcium ma se taumafataga e tele ai le calcium, faamalositino masani, ma le aloese mai masaniga leaga, e mafai ona e faia ni laasaga aoga e faatumauina ai ou ponaivi ia malolosi ma maloloina ma puipuia ai le alualu i luma o le osteoporosis.
F: E mafai ona lava le calcium ma le vitamini D e maua mai i la'u taumafataga?
A: E ui e mafai ona maua le lava o le calcium ma le vaitamini D e ala i mea'ai, ae o nisi tagata e ono mana'omia ni fa'aopoopoga e fa'amalieina ai o latou mana'oga i aso ta'itasi. E fautuaina e feutagai ma se tagata tomai faapitoa i le soifua maloloina e iloa ai le mana'omia o se fa'aopoopoga.
F: Pe na'o tagata matutua ea se popolega i le osteoporosis?
A: E ui o le osteoporosis e sili atu ona taatele i tagata matutua, ae e le na o se popolega mo lenei vaega o tausaga. O le fausiaina ma le tausia o ponaivi maloloina e taua i le olaga atoa, ma o le vave faia o puipuiga e mafai ona faaitiitia ai le lamatiaga o le osteoporosis mulimuli ane i le olaga.
Teena o Fa'amatalaga: O lenei tusiga e mo na'o fa'amatalaga ma e le tatau ona manatu o se fautuaga fa'afoma'i. Ia fa'afeso'ota'i pea se tagata tomai fa'apitoa i le soifua maloloina a'o le'i fa'aaogaina ni fa'aopoopoga pe suia lau faiga fa'afoma'i.
Taimi na lafoina ai: Setema-07-2023

