O le faʻamaʻi o le Alzheimer o se faʻamaʻi e faʻaleagaina ai le faiʻai e aʻafia ai le faitau miliona o tagata i le lalolagi atoa. Talu ai e leai se fofo mo lenei faʻamaʻi mataʻutia i le taimi nei, o lea e taua tele ai le taulaʻi atu i le puipuiga. E ui o loʻo iai se sao o kenera i le atinaʻeina o le faʻamaʻi o le Alzheimer, ae o suʻesuʻega talu ai nei ua faʻaalia ai e mafai e suiga o le olaga ona faʻaitiitia tele ai le lamatiaga o le maua i le faʻamaʻi. O le faʻalauiloaina o le soifua maloloina o le faiʻai e ala i filifiliga eseese o le olaga e mafai ona fesoasoani tele i le puipuia o le faʻamaʻi o le Alzheimer.
O le faʻamaʻi o le Alzheimer o se faʻaletonu o neula e alualu i luma ma e aʻafia ai le faitau miliona o tagata i le lalolagi atoa.
Na muai maua i le 1906 e le fomaʻi Siamani o Alois Alzheimer, o lenei tulaga faʻavaivaia e masani ona tupu i tagata matutua ma o le mafuaʻaga masani lea o le dementia. O le Dementia o se faaupuga e faasino i faʻailoga o le pa'ū o le mafaufau, e pei o le leiloa o le mafaufau, manatua, ma le tomai e mafaufau ai. O nisi taimi e fenumiai ai tagata i le faʻamaʻi o le Alzheimer ma le dementia.
E faasolosolo malie ona faaleagaina e le faamai o le Alzheimer le galuega faatino o le mafaufau, e aafia ai le manatua, mafaufauga ma amioga. I le taimi muamua, e ono aafia tagata i le leiloa o le manatua ma le fenumiai, ae a o faasolo ina alualu i luma le faamai, e mafai ona faalavelave i galuega i aso taitasi ma e oo lava ina faaleagaina ai le mafai ona faia se talanoaga.
E fa'ateteleina fa'ailoga o le fa'ama'i o le Alzheimer i le aluga o taimi ma e mafai ona matua a'afia ai le tulaga lelei o le olaga o se tagata. O le leiloa o le manatua, le fenumiai, le le mautonu ma le faigata ona fo'ia fa'afitauli o fa'ailoga masani ia i le amataga. A'o fa'agasolo le fa'ama'i, e ono o'o i tagata le suiga o lagona, suiga o uiga, ma le alu ese mai gaoioiga fa'aagafesootai. I la'asaga mulimuli ane, atonu latou te mana'omia le fesoasoani i gaoioiga i aso ta'itasi e pei o le ta'ele, la'ei, ma le 'ai.
I le fa’aopoopoga i le puipuia o le fa’ama’i o le Alzheimer e ala i suiga i le olaga, e mafai fo’i ona e fa’aopoopoina nisi o mea’ai fa’aopoopo i lou olaga i aso faisoo.
1. Koenzima Q10
E faʻaitiitia le maualuga o le Coenzyme Q10 aʻo tatou matutua, ma o nisi suʻesuʻega o loʻo fautua mai ai o le faaopoopoina o le CoQ10 e ono faʻagesegese ai le alualu i luma o le faʻamaʻi o le Alzheimer.
2. Curcumin
O le Curcumin, o le vailaʻau malosi e maua i le turmeric, ua leva ona lauiloa ona o lona malosi e teteʻe ai i le antioxidant ma le teteʻe i le mumū. E le gata i lea, o le astaxanthin o se antioxidant malosi foʻi e mafai ona taofia ai le gaosiga o free radicals ma puipuia ai sela mai le faʻaleagaina o le oxidative. E faʻaitiitia ai le cholesterol i le toto ma faʻaitiitia ai le faʻaputuina o le oxidized low-density lipoprotein (LDL). O suʻesuʻega talu ai nei ua fautua mai ai e mafai foʻi e le curcumin ona taofia le amataga o le faʻamaʻi o le Alzheimer e ala i le faʻaitiitia o beta-amyloid plaques ma neurofibrillary tangles, o faʻailoga ia o le faʻamaʻi.
3. Vaitamini E
O le Vitamin E o se vitamini e solo i ga'o ma o se vaila'au malosi e tete'e atu i le fa'ama'i o le Alzheimer. Ua fa'aalia i su'esu'ega o tagata e tele a latou mea'ai i le vitamini E e itiiti ifo lo latou lamatiaga i le maua o le fa'ama'i o le Alzheimer po'o le pa'u'ū o le mafaufau. O le aofia ai o mea'ai e tele ai le vitamini E i lau taumafataga, e pei o nati, fatu, ma sana e fa'amalosia ai, po'o le 'aiina o fa'aopoopoga o le vitamini E e mafai ona fesoasoani e fa'atumauina ai le galue lelei o le mafaufau a'o e matua.
4. Vaitamini B: Tuʻuina atu le malosi i le faiʻai
O vitamini B, aemaise lava le B6, B12, ma le folate, e taua tele mo le tele o galuega a le faiʻai, e aofia ai le faʻaputuina o neurotransmitter ma le toe faʻaleleia o le DNA. O nisi suʻesuʻega o loʻo fautua mai ai o le tele o le taumafaina o vitamini B e ono faʻagesegese ai le paʻu o le mafaufau, faʻaitiitia ai le faʻaitiitia o le faiʻai, ma faʻaitiitia ai le lamatiaga o le faʻamaʻi o le Alzheimer. Faʻateleina lau taumafaina o le niacin, o se vitamini B e faʻaaogaina e lou tino e liua ai meaʻai i le malosi. E fesoasoani foʻi e tausia le soifua maloloina o lau faiga o meaʻai, faiga o neula, paʻu, lauulu ma mata.
I le aotelega, e leai se tasi e folafola mai o le faia o nei mea o le a puipuia ai le Alzheimer's. Ae atonu e mafai ona tatou faʻaitiitia lo tatou lamatiaga i le Alzheimer's e ala i le uaʻi atu i o tatou olaga ma amioga. O le faamalositino soo, 'ai i meaʻai maloloina, tumau i le mafaufau ma le soifua maloloina, lava le moe, ma le puleaina o le atuatuvale o mea taua ia i le puipuia o le Alzheimer's. O le faia o nei suiga i le olaga, e faʻaitiitia ai le avanoa e maua ai le Alzheimer's ma e mafai ona tatou maua se tino maloloina.
O le ā le sao o le moe lelei i le soifua maloloina o le faiʻai?
A: E taua tele le moe lelei mo le soifua maloloina o le faiʻai auā e mafai ai e le faiʻai ona malolo, faʻamautu manatuaga, ma faʻamamā mea oona. O le le lelei o le moe poʻo faʻalavelave i le moe e ono faʻateleina ai le lamatiaga o le maua i le faʻamaʻi o le Alzheimer ma isi faʻaletonu o le mafaufau.
F: E mafai e na'o suiga i le olaga ona mautinoa le puipuia o le fa'ama'i o le Alzheimer?
A: E ui o suiga i le olaga e mafai ona faʻaitiitia ai le lamatiaga o le faʻamaʻi o le Alzheimer, ae e le faʻamautinoa ai le puipuiga atoatoa. Atonu e iai pea se sao o le tupuaga ma isi mea i le atinaʻeina o le faʻamaʻi. Peitaʻi, o le faʻaaogaina o se olaga soifua maloloina mo le faiʻai e mafai ona fesoasoani i le soifua manuia lautele o le mafaufau ma faʻatuai ai le amataga o faʻailoga.
Teena o Fa'amatalaga: O lenei tusiga ua na'o se fa'amatalaga lautele ma e le tatau ona fa'auigaina o se fautuaga fa'afoma'i. O nisi o fa'amatalaga o pou i luga o le blog e sau mai le Initaneti ma e le o ni fa'apolofesa. O lenei 'upega tafa'ilagi e na'o le fa'avasegaina, fa'atulagaina ma le fa'asa'oina o tusiga. O le fa'amoemoega o le fa'ailoa atu o nisi fa'amatalaga e le fa'apea ai ua e malie i ona manatu pe fa'amaonia le moni o ana anotusi. Ia fa'afeso'ota'i pea se tagata tomai fa'apitoa i le soifua maloloina a'o le'i fa'aaogaina ni fa'aopoopoga pe faia ni suiga i lau faiga fa'afoma'i.
Taimi na lafoina ai: Setema-18-2023

