itulau_fu'a

Tala Fou

Fa'alauiloa le Soifua Maloloina o le Fai'ai e ala i Suiga o le Soifuaga mo le Puipuiga mai le Alzheimer's

O le faʻamaʻi o le Alzheimer o se faʻamaʻi e faʻaleagaina ai le faiʻai e aʻafia ai le faitau miliona o tagata i le lalolagi atoa. Talu ai e leai se fofo mo lenei faʻamaʻi mataʻutia i le taimi nei, o lea e taua tele ai le taulaʻi atu i le puipuiga. E ui o loʻo iai se sao o kenera i le atinaʻeina o le faʻamaʻi o le Alzheimer, ae o suʻesuʻega talu ai nei ua faʻaalia ai e mafai e suiga o le olaga ona faʻaitiitia tele ai le lamatiaga o le maua i le faʻamaʻi. O le faʻalauiloaina o le soifua maloloina o le faiʻai e ala i filifiliga eseese o le olaga e mafai ona fesoasoani tele i le puipuia o le faʻamaʻi o le Alzheimer.

Malamalama i Mea Faavae: O le a le Faama'i o le Alzheimer?

O le faʻamaʻi o le Alzheimer o se faʻaletonu o neula e alualu i luma ma e aʻafia ai le faitau miliona o tagata i le lalolagi atoa.

Na muai maua i le 1906 e le fomaʻi Siamani o Alois Alzheimer, o lenei tulaga faʻavaivaia e masani ona tupu i tagata matutua ma o le mafuaʻaga masani lea o le dementia. O le Dementia o se faaupuga e faasino i faʻailoga o le pa'ū o le mafaufau, e pei o le leiloa o le mafaufau, manatua, ma le tomai e mafaufau ai. O nisi taimi e fenumiai ai tagata i le faʻamaʻi o le Alzheimer ma le dementia.

Malamalama i Mea Faavae: O le a le Faama'i o le Alzheimer?

E faasolosolo malie ona faaleagaina e le faamai o le Alzheimer le galuega faatino o le mafaufau, e aafia ai le manatua, mafaufauga ma amioga. I le taimi muamua, e ono aafia tagata i le leiloa o le manatua ma le fenumiai, ae a o faasolo ina alualu i luma le faamai, e mafai ona faalavelave i galuega i aso taitasi ma e oo lava ina faaleagaina ai le mafai ona faia se talanoaga.

E fa'ateteleina fa'ailoga o le fa'ama'i o le Alzheimer i le aluga o taimi ma e mafai ona matua a'afia ai le tulaga lelei o le olaga o se tagata. O le leiloa o le manatua, le fenumiai, le le mautonu ma le faigata ona fo'ia fa'afitauli o fa'ailoga masani ia i le amataga. A'o fa'agasolo le fa'ama'i, e ono o'o i tagata le suiga o lagona, suiga o uiga, ma le alu ese mai gaoioiga fa'aagafesootai. I la'asaga mulimuli ane, atonu latou te mana'omia le fesoasoani i gaoioiga i aso ta'itasi e pei o le ta'ele, la'ei, ma le 'ai.

Malamalama i le Fa'ama'i o le Alzheimer: Mafua'aga, Fa'ailoga, ma Mea e Lamatia ai

Mafua'aga

O le fa'ama'i o le Alzheimer o se fa'ama'i e mafua ai le le lava o neula i totonu o le fai'ai, o lona uiga e mafua ai ona fa'aleagaina ni neula (sela neula) i le fai'ai. O suiga i neula ma le leiloa o fesoota'iga i le va o ia neula e mafai ona o'o atu ai i le pala ma le mumū o le fai'ai.

Ua faaalia i suʻesuʻega o le faaputuputuina o nisi porotini i le faiʻai, e pei o le beta-amyloid plaques ma le tau tangles, e iai sona sao taua i le atinaʻeina o le faʻamaʻi.

O nisi o ia mea, o suiga fa'aletino e lua i le fai'ai, o le amyloid plaques ma le tau protein tangles, e taua tele i le malamalama i le fa'ama'i o le Alzheimer. O le Beta-amyloid o se vaega o se porotini tele. O le taimi lava e fa'aputu ai nei vaega i ni fa'aputuga, e foliga mai e iai sona a'afiaga oona i neurons, ma fa'alavelaveina ai le fesoota'iga i le va o sela o le fai'ai. E iai le sao o le porotini Tau i le lagolago i totonu ma le faiga o felauaiga o sela o le fai'ai, e feavea'i ai mea'ai ma isi mea taua. E tupu le Tau tangles pe a pipi'i fa'atasi mole mole tau ma fausia ai ni mimilo i totonu o neurons.

O le fausiaina o nei porotini e le masani ai e faʻalavelaveina ai le galuega masani a neura, ma mafua ai ona faasolosolo malie ona leaga ma iu ai ina mate.

E le o iloa tonu le mafuaʻaga o le faʻamaʻi o le Alzheimer, ae e talitonuina o le tuʻufaʻatasiga o mea tau kenera, ituaiga o le olaga ma le siosiomaga e mafua ai lona atinaʻe.

Mafua'aga

Fa'ailoga

E masani ona alia'e muamua fa'afitauli i le manatua i le fa'ama'i o le Alzheimer. I le aluga o taimi, e ono faigata i tagata ona manatua ni talanoaga, igoa, po'o ni mea na tutupu talu ai nei, lea e mafai ona o'o atu ai i le fa'aletonu faifai pea o le manatua, mafaufauga, ma amioga.

O nisi o fa'ailoga e aofia ai:

Leiloa o le manatua ma le fenumiai

Faigata i le foia o faafitauli ma le faia o faaiuga

Fa'aitiitia le tomai i gagana

Leiloa i le taimi ma le avanoa

Fesuiaiga o lagona ma suiga o uiga

Tomai fa'atino ma lu'itau o le felagolagoma'i

Suiga o uiga, e pei o le faateleina o le soona fai ma le ita

Mea e Lamatia ai

E faʻateleina le lamatiaga o le maua i lenei faʻamaʻi pe a matutua. O le toʻatele o tagata e maua i le faʻamaʻi o le Alzheimer e 65 tausaga pe matutua atu, ae o le vave ona aʻafia o le Alzheimer e mafai foʻi ona tupu i tagata laiti e pei o le 40 pe 50 tausaga le matutua. A o matutua tagata, e oʻo i ai suiga masani i o latou faiʻai e faigofie ai ona aʻafia i faʻamaʻi e faʻaleagaina ai le tino e pei o le Alzheimer.

E le gata i lea, ua faʻailoa mai e le au suʻesuʻe ni kenera e faʻateleina ai le lamatiaga o le maua o le faʻamaʻi. O le kenera e sili ona taatele e taʻua o le apolipoprotein E (APOE). E maua e tagata uma se kopi e tasi o le APOE mai se matua, ma o nisi o suiga o lenei kenera, e pei o le APOE ε4, e faʻateleina ai le lamatiaga o le faʻamaʻi o le Alzheimer. Peitaʻi, o le i ai o nei suiga o kenera e le faʻapea ai o le a maua ai e se tagata le faʻamaʻi.

E mafai fo'i e le olaga ona fesoasoani i le fa'ama'i o le Alzheimer. O le le lelei o le soifua maloloina o le fatu, e aofia ai tulaga e pei o le toto maualuga, cholesterol maualuga ma le ma'isuka, ua feso'ota'i ma le fa'ateleina o le lamatiaga o le fa'ama'i o le Alzheimer. O le olaga e le nofonofo, ulaula ma le puta tele e feso'ota'i fo'i ma le maualuga o le lamatiaga o le fa'ama'i.

O le mumū tumau i le faiʻai e manatu o se isi mafuaʻaga e ono mafua ai le faʻamaʻi o le Alzheimer. E tali atu le puipuiga o le tino i manuʻa poʻo faʻamaʻi pipisi e ala i le faʻasaʻolotoina o vailaʻau e faʻateleina ai le mumū. E ui o le mumū e manaʻomia mo le puipuiga o le tino, ae o le mumū tumau e mafai ona oʻo atu ai i le faʻaleagaina o le faiʻai. O lenei faʻaleagaina, faʻatasi ai ma le faʻaputuina o paʻu o se porotini e taʻua o le beta-amyloid, e faʻalavelave ai i fesootaʻiga i le va o sela o le faiʻai ma e manatu e iai sona sao taua i le atinaʻeina o le Alzheimer.

Malamalama i le Fa'ama'i o le Alzheimer: Mafua'aga, Fa'ailoga, ma Mea e Lamatia ai

E fa'apefea ona puipuia le fa'ama'i o le Alzheimer?

Fa'aleleia lou olaga mo le puipuiga mai le fa'ama'i o le Alzheimer.

Pulea le toto maualugaE mafai e le toto maualuga ona i ai ni aafiaga leaga i le tele o vaega o le tino, e aofia ai le faiʻai. O le a manuia foʻi ou alatoto ma le fatu mai le mataʻituina ma le puleaina o le toto maualuga.

Pulea le suka i le toto (glucose)O le tumau pea o le maualuga o le suka i le toto e faʻateleina ai le lamatiaga o le tele o faʻamaʻi ma tulaga eseese, e aofia ai faʻafitauli o le manatua, aʻoaʻoina, ma le gauai.

Tausia se mamafa maloloinaE manino lava le fesootaʻi o le puta tele ma faʻamaʻi fatu, maʻi suka, ma isi tulaga. O le mea e leʻi manino mai, o le auala sili lea e fuaina ai le puta tele. Ua faʻaalia e le tele o suʻesuʻega o le fua faatatau o le liʻo o le sulugatiti i le maualuga atonu o se tasi lea o a tatou faʻailoga sili ona saʻo o faʻamaʻi e fesoʻotaʻi ma le puta tele.

Mulimuli i se taumafataga maloloinaIa fa'amamafa se taumafa paleni e tele ai fuala'au 'aina, fuala'au faisua, saito atoa, porotini manifinifi ma ga'o maloloina. O le filifilia o mea'ai e tele ai antioxidants, e pei o vine, fuala'au 'aina lanumeamata, ma nati, e mafai ona fesoasoani e tau ai le atuatuvale o le oxidative ma le mumū e feso'ota'i ma le pa'u o le mafaufau.

Ia galue malosi faaletinoO fa'amalositino fa'aletino masani ua fa'aalia soo e feso'ota'i ma le tele o fa'amanuiaga tau soifua maloloina, e aofia ai le fa'aleleia atili o le gaioiga fa'alemafaufau ma le fa'aitiitia o le lamatiaga o le fa'ama'i o le Alzheimer. O le faia o fa'amalositino fa'amalositino, e pei o le savali vave, tamo'e, 'a'au, po'o le tietie uila, e mafai ona fesoasoani e fa'ateleina le tafe o le toto i le fai'ai, fa'aleleia le tuputupu a'e o sela neula fou, ma fa'aitiitia ai le fa'aputuina o porotini leaga e feso'ota'i ma le fa'ama'i o le Alzheimer.

Moe leleiE taua tele le moe mo o tatou tino ma mafaufau. O mamanu le lelei o le moe, e aofia ai le le lava po o le le mautonu o le moe, e fesoʻotaʻi ma le faʻateleina o le lamatiaga o le faʻamaʻi o le Alzheimer.

Fa'atapula'a le inuina o le 'ava malosiO le soona inu tele i le ava malosi e mafai ona mafua ai ona pa'ū ma fa'ateteleina ai isi tulaga tau soifua maloloina, e aofia ai le leiloa o le mafaufau. O le fa'aitiitia o lau inu i le tasi pe lua meainu i le aso (ia le tele) e mafai ona fesoasoani.

Aua le ulaulaO le lē ulaula e mafai ona fa'aleleia atili ai lou soifua maloloina e ala i le fa'aitiitia o lou lamatiaga i fa'ama'i tuga e pei o fa'ama'i fatu, stroke, ma nisi kanesa. E itiiti fo'i lou avanoa e maua ai le fa'ama'i o le Alzheimer.

Tausia se lagona maloloinaAfai e le taofia, o le atuatuvale tumau, le loto mafatia ma le popole e mafai ona aʻafia ai le soifua maloloina o le faiʻai. Faʻamuamua lou soifua maloloina faʻalagona e faʻaitiitia ai lou lamatiaga o le paʻu o le mafaufau. Auai i metotia e pulea ai le atuatuvale e pei o faʻamalositino o le mafaufau loloto, manava loloto, poʻo le yoga.

Fa'aleleia lou olaga mo le puipuiga mai le fa'ama'i o le Alzheimer.

Fa'aopoopoga Mea'ai ma le Fa'ama'i o le Alzheimer

I le fa’aopoopoga i le puipuia o le fa’ama’i o le Alzheimer e ala i suiga i le olaga, e mafai fo’i ona e fa’aopoopoina nisi o mea’ai fa’aopoopo i lou olaga i aso faisoo.

1. Koenzima Q10

E faʻaitiitia le maualuga o le Coenzyme Q10 aʻo tatou matutua, ma o nisi suʻesuʻega o loʻo fautua mai ai o le faaopoopoina o le CoQ10 e ono faʻagesegese ai le alualu i luma o le faʻamaʻi o le Alzheimer.

2. Curcumin

O le Curcumin, o le vailaʻau malosi e maua i le turmeric, ua leva ona lauiloa ona o lona malosi e teteʻe ai i le antioxidant ma le teteʻe i le mumū. E le gata i lea, o le astaxanthin o se antioxidant malosi foʻi e mafai ona taofia ai le gaosiga o free radicals ma puipuia ai sela mai le faʻaleagaina o le oxidative. E faʻaitiitia ai le cholesterol i le toto ma faʻaitiitia ai le faʻaputuina o le oxidized low-density lipoprotein (LDL). O suʻesuʻega talu ai nei ua fautua mai ai e mafai foʻi e le curcumin ona taofia le amataga o le faʻamaʻi o le Alzheimer e ala i le faʻaitiitia o beta-amyloid plaques ma neurofibrillary tangles, o faʻailoga ia o le faʻamaʻi.

3. Vaitamini E

O le Vitamin E o se vitamini e solo i ga'o ma o se vaila'au malosi e tete'e atu i le fa'ama'i o le Alzheimer. Ua fa'aalia i su'esu'ega o tagata e tele a latou mea'ai i le vitamini E e itiiti ifo lo latou lamatiaga i le maua o le fa'ama'i o le Alzheimer po'o le pa'u'ū o le mafaufau. O le aofia ai o mea'ai e tele ai le vitamini E i lau taumafataga, e pei o nati, fatu, ma sana e fa'amalosia ai, po'o le 'aiina o fa'aopoopoga o le vitamini E e mafai ona fesoasoani e fa'atumauina ai le galue lelei o le mafaufau a'o e matua.

4. Vaitamini B: Tuʻuina atu le malosi i le faiʻai

O vitamini B, aemaise lava le B6, B12, ma le folate, e taua tele mo le tele o galuega a le faiʻai, e aofia ai le faʻaputuina o neurotransmitter ma le toe faʻaleleia o le DNA. O nisi suʻesuʻega o loʻo fautua mai ai o le tele o le taumafaina o vitamini B e ono faʻagesegese ai le paʻu o le mafaufau, faʻaitiitia ai le faʻaitiitia o le faiʻai, ma faʻaitiitia ai le lamatiaga o le faʻamaʻi o le Alzheimer. Faʻateleina lau taumafaina o le niacin, o se vitamini B e faʻaaogaina e lou tino e liua ai meaʻai i le malosi. E fesoasoani foʻi e tausia le soifua maloloina o lau faiga o meaʻai, faiga o neula, paʻu, lauulu ma mata.

I le aotelega, e leai se tasi e folafola mai o le faia o nei mea o le a puipuia ai le Alzheimer's. Ae atonu e mafai ona tatou faʻaitiitia lo tatou lamatiaga i le Alzheimer's e ala i le uaʻi atu i o tatou olaga ma amioga. O le faamalositino soo, 'ai i meaʻai maloloina, tumau i le mafaufau ma le soifua maloloina, lava le moe, ma le puleaina o le atuatuvale o mea taua ia i le puipuia o le Alzheimer's. O le faia o nei suiga i le olaga, e faʻaitiitia ai le avanoa e maua ai le Alzheimer's ma e mafai ona tatou maua se tino maloloina.

O le ā le sao o le moe lelei i le soifua maloloina o le faiʻai?
A: E taua tele le moe lelei mo le soifua maloloina o le faiʻai auā e mafai ai e le faiʻai ona malolo, faʻamautu manatuaga, ma faʻamamā mea oona. O le le lelei o le moe poʻo faʻalavelave i le moe e ono faʻateleina ai le lamatiaga o le maua i le faʻamaʻi o le Alzheimer ma isi faʻaletonu o le mafaufau.

F: E mafai e na'o suiga i le olaga ona mautinoa le puipuia o le fa'ama'i o le Alzheimer?
A: E ui o suiga i le olaga e mafai ona faʻaitiitia ai le lamatiaga o le faʻamaʻi o le Alzheimer, ae e le faʻamautinoa ai le puipuiga atoatoa. Atonu e iai pea se sao o le tupuaga ma isi mea i le atinaʻeina o le faʻamaʻi. Peitaʻi, o le faʻaaogaina o se olaga soifua maloloina mo le faiʻai e mafai ona fesoasoani i le soifua manuia lautele o le mafaufau ma faʻatuai ai le amataga o faʻailoga.

Teena o Fa'amatalaga: O lenei tusiga ua na'o se fa'amatalaga lautele ma e le tatau ona fa'auigaina o se fautuaga fa'afoma'i. O nisi o fa'amatalaga o pou i luga o le blog e sau mai le Initaneti ma e le o ni fa'apolofesa. O lenei 'upega tafa'ilagi e na'o le fa'avasegaina, fa'atulagaina ma le fa'asa'oina o tusiga. O le fa'amoemoega o le fa'ailoa atu o nisi fa'amatalaga e le fa'apea ai ua e malie i ona manatu pe fa'amaonia le moni o ana anotusi. Ia fa'afeso'ota'i pea se tagata tomai fa'apitoa i le soifua maloloina a'o le'i fa'aaogaina ni fa'aopoopoga pe faia ni suiga i lau faiga fa'afoma'i.


Taimi na lafoina ai: Setema-18-2023